تاریخ و دیگر علوم

طی سالهای اخیر در کشور ما توجه به تحقیقات بین رشته ای افزایش یافته است. بر این اساس از ارتباط علومی مانند جامعه شناسی، اقتصاد، علوم سیاسی و حتی روانشناسی با تاریخ سخن به میان آمده است. در مفید بودن ارتباطات و تحقیقات بین رشته ای تردیدی نیست، اما به نظر می رسد در برقراری چنین ارتباطات و انجام چنین تحقیقاتی باید نکاتی را در نظر داشت:

۱.    هم تاریخ و هم دیگر رشته های علوم، هریک موضوع، روش و ادبیاتی مخصوص به خود دارند. بر این اساس، مورخ باید پیش از هر چیز به شناختی نسبی از هریک از این علوم دست یابد و اینگونه، علاوه بر اشتراکات و ارتباطات، به تمایزات تاریخ و علوم دیگر توجه کند. عدم توجه به این نکته مهم، آفات زیانباری در پژوهشهای تاریخی بر جای می گذارد.

۲.    ارتباط میان تاریخ و دیگر علوم و انجام تحقیقات بین رشته ای نباید منجر به قلب ماهیت علم تاریخ گردد. به عنوان مثال باید اشاره کرد که جامعه شناسی، علمی فرضیه محور است، ولی در پژوهش های تاریخی، تعریف فرضیه نه تنها ضرورتی ندارد بلکه گاه می تواند مضر باشد. ولی عجیب اینکه در حال حاضر در اکثر طرح ها و پژوهش های تاریخی، بر ارائه فرضیه و سامان دادن تحقیق حول آن اصرار می گردد.     

۳.    بر همین اساس باید مراقب بود که در پژوهش های تاریخی، از ادبیات این علم استفاده گردد. تلاش برای بیان یافته های تاریخی با استفاده از زبان و ادبیات علوم دیگرمعمولا منجر به ایجاد ابهام و سوء تفاهم می گردد.   

۴.    اطلاعات مربوط به هر علمی را باید از متخصصان آن علم گرفت. تنها علاقمندی به یک علم و مطالعه چند کتاب و جزوه در آن رشته، نمی تواند مجوزی برای اظهار نظر در آن حوزه و به دنبال آن، در هم آمیختن موضوع و روش آن با علمی دیگر باشد.  

۵.    بنابراین به نظر می رسد، مورخان باید ضمن آشنایی با موضوعات، مفاهیم و روشهای علوم دیگر، بیش از اینکه از موضوع و روش سایر علوم تأثیر پذیرند، از بینش و زاویه نگاه عالمان دیگرعلوم متأثر شوند و به این وسیله نگاه خود را وسعت بخشند. محصول این تأثیر که عبارت است از گسترش نگاه مورخ ضمن حفظ اصالت موضوعات و روش های علم تاریخ، محصولی مفید و سودمند خواهد بود.    

 

/ 5 نظر / 11 بازدید
هادی

ممنون که به مجازی بودن سر زدین. غیر مترقبه بود. من هنوز در خودم شعور تاریخ و اقتصاد سراغ ندارم و از این بابت هم متاسفم. شاید وبلاگ شما راه‌هایی در یکی از این دو مسیر برایم باز کند. ممنون که احوال پرسیدید.

مهرداد صدقی

با سلام. مطلب مختصر و مفیدی بود و به صورت موجز نکات مهمی مورد توجه قرار گرفته بود. با تشکر. مهرداد صدقی

قنوات

دوست عزیزم جناب آقای صدقی سلام. از کامنتی که گذاشته بودید خوشحال شدم. کجایید؟ از شما بی خبریم. خوشحال می شوم که از اوضاع خودت برایم بنویسی. سالم و سربلند باشید.

مهرداد صدقی

سلام جناب آقای قنوات. به ایمیل شما یک نامه فرستادم. الان لس آنجلس هستم و در دانشگاه یو.سی.ال.ای با یکی از استادان گروه تاریخ هنر که در رابطه با هنر کشورهای انقلابی و ضد امپریالیستی تحقیقات زیادی داره قرار است همکاری کنم. ایشان که به ایران هم دو سال پیش سفر داشته و برای نمایشگاه هنرهای انقلابی دعوت شده بود از طریق ایمیل بهم جواب مثبت برای همکاری داده بود و الان هم تعطییلات به مسافرت رفته است. قصد دارم یکی از مقاله هایم را که در رابطه با رساله ام هست به انگلیسی برگردانم و با نظارت ایشان برای چاپ به یکی از مجلات بفرستم. از امکانات دانشگاهی اینجا و به خصوص کتابخانه هایش خیلی راضی هستم. تجربه خیلی با ارزشی است. چند عکس هم از محیط دانشگاه گرفتم که به ایمیلتان می فرستم. با تشکر از توجه شما

مصطفی صادقی

سلام آقای دکتر قنوات به مناسبت جستجوی مطلبی به سایت شما رسیدم. فرصتی شد که از قم خدمت شما سلام کنم. موفق باشید.