قدیم ترین تاریخ گیلان

تاریخ جیل و دیلم اثر نویسنده‌ای است ناشناس که در فاصله سالهای ٣٧٣تا ٣٨٧هجری قمری نوشته شده است. جیل نامی است که بر مردم گیلان اطلاق می‌شده (یاقوت، معجم البلدان، ج ٢، ص ٢٠٢) و دیلم منطقه کوهستانی مابین ساحل دریای خزر و قزوین را می‌گفته‌اند. البته این نام گاهی بر مردم ساکن این منطقه نیز اطلاق شده است (همان، ج ٢، ص ۵۴۴). بنابراین به طور کلی می‌توان سرزمین جیل و دیلم را با آنچه امروزه گیلان نامیده می‌شود و مناطق کوهستانی شمال قزوین برابر دانست. تا اندازه ای که من جستجو کرده ام، آگاهی ما از کتاب تاریخ جیل و دیلم  تنها از طریق کتاب تاریخ جهانگشای عطاء ملک جوینی است. هنگامی که در سال ۶۵۴ ق هولاکو موفق شد دژهای اسماعیلیه را در الموت قزوین فتح و آخرین امیر اسماعیلی منطقه، رکن الدین خورشاه، را به تسلیم وادار کند، جوینی همراه او بود. پس از فتح قلعه مشهور الموت، جوینی در پی حفظ رصدخانه و بخشی از کتابخانه مشهور این قلعه برآمد و توانست نظر موافق سلطان مغول را نیز جلب کند. او با اجازه هولاکو به بررسی کتب موجود در کتابخانه الموت پرداخت و در آنجا نسخه‌ای از کتاب تاریخ جیل و دیلم یافت. جوینی گفته است که این کتاب به نام فخرالدوله بویهی (حکومت ٣٧٣ـ٣٨٧ ق) نوشته شده بوده است. وی در باره آن اطلاعاتی به دست نداده، جزاینکه مطلبی کوتاه از آن نقل کرده است و آن اینکه « در ذکر الموت آوردست که ملوک دیلم را ارجستان گفتندی یکی ازیشان در سنه ست و اربعین و مائتین ‌(٢۴۶ ق) برین کوه عمارتی آغاز کرد» ( تاریخ جهانگشای، ج ٣، ص١٠٠). به نظر می‌ رسد؛ موضوع این کتاب، تاریخ عمومی جیل و دیلم و اخبار فرمانروایان و امیران محلی این مناطق بوده است. از این کتاب متأسفانه نه نسخه ای در دست است و نه حتی نشانی در سایر منابع به جا مانده است.

/ 4 نظر / 12 بازدید
هاله

مطالبت جالبه من هم آپم شرایط مناسب برای بروز نفاق راحتمابخوان

الهه باقری

سلام و درود بی کران .... آقای دکتر از حسن توجه شما ممنون و بی نهایت ممنون میشوم اگه مقاله کوتاه خودتان را به یکی از ایمیل های زیر ارسال کنید. .elyma_815@yahoo.com elyma.bagheri.gmail.com سوالی از جنابعالی داشتم . ببخشید استاد برای اینکه تاریخ اسلام دانشگاه اصفهان قبول شویم چه رتبه ای باید داشته باشیم؟ و تاریخ تشیع هم دروس تاریخ اسلام را پاس می کنند .؟ ممنون می شوم اگه جواب بدهید.و متشکرم از لطفتان و امیدوارم همواره موفق و سربلند باشید . بدرود....

الهه باقری

آقای دکتر وقتتان بخیر .... بی نهایت ممنون ازاینکه نظرتان را در مورد اصلاحات دادید. و وقت گذاشتید و به سوال این بنده جواب دادید . بهترین شادیها را برایتان آرزو می کنم .

حسین رهبریان

با سلام شما در مطلب ابوبکر از مدینه تا سبزوار نوشته اید که نامگذاری پسرای حضرت علی به ابوبکر . عمر و عثمان کاری معمولی بوده و هیچ بار مثبت و منفی نداشته و کلا می خواهید نتیجه گیری کنید این کار حضرت علی دلیلی بر خوب بودن علی با آنها نبوده است . البته من دقیقا نمی توانم بفهمم که شما چه نتیجه گیری می خواهید بکنید ولی بر فرض که شما بخواهید بگویئد که این کار حضرت علی منافاتی با دشمن بودن او با آنها ندارد . بنابراین در این صورت باید بگویم که شما موارد زیر را چگونه توجیه می کنید ؟ 1-چرا علی دخترش را به عمر داد ؟ 2- چرا زن ابوبکر را گرفت ؟ 3- چرا علی در نهج البلاغه از عمر تعریف و تمجید می کند ؟ 4 . چرا علی در بحث جانشینی عمر در حضور عبدالرحمان بن عوف بعد از خود عثمان را شایسته خلافت می داند . ؟