مقبره خواجه نظام الملک

خواجه نظام الملک وزیر مشهور آلب ارسلان و ملکشاه سلجوقی در سال 485 ق به دست فردی که به عنوان یکی از فدائیان اسماعیلی مشهور شده، به قتل رسید. جنازه او را به اصفهان منتقل کردند و در این شهر به خاک سپردند. آنجا که به عنوان مقبره او شناخته شده و علاوه بر این، قبر بعضی سلاطین سلجوقی مانند ملکشاه، برکیارق، محمد بن ملکشاه، محمود بن ملکشاه و همسر ملک شاه ترکان خاتون نیز در آن قرار داشته، امروزه در یکی از کوچه های خیابان احمد آباد اصفهان قرار دارد. این کوچه قبلا دارالبطیخ نامیده می شده و عوام آن را دالبیتی هم می گفته اند. جز این به پاچنار هم مشهور بوده است. اما نکته مهم اینکه  آرامگاه مزبور مقفول و مطرود به حال خود رها شده و حتی از چند سال پیش به این سو، نام کوچه آن نیز تغییر کرده است. مدتی پیش توانستم با راضی کردن کلیددار آن که می گفت اجازه باز کردن در مقبره را ندارد، از این بنا بازدید کنم. در آن چند قبر و سنگ قبرهایی قدیمی وجود دارد و بدون تردید، در گذر سالها در آن تغییراتی اساسی صورت پذیرفته است، اما نکته مهم اینکه بخشهایی از این بنا به وضع نزاری افتاده و تقریبا به آشغال دانی تبدیل شده است. سازمان میراث فرهنگی نیز هیچ اقدامی برای احیا و یا حتی حفظ آن صورت نداده و این در شهر اصفهان عجیب است: اصفهانی ها به حفظ هر آنچه دارند مشهورند و بخصوص به آثار تاریخی خود بسیار اهمیت می دهند و صدها اثر نفیس تاریخی خود را در گذر سده های متمادی حفظ کرده اند و امروز به خوبی از آنها مراقبت می کنند. بنابراین بی توجهی به چنین بنایی آن هم در چنین شهری شگفت انگیز است. شاید گرایشهای مذهبی خواجه نظام الملک و سلاطین سلجوقی در این وضع مؤثر افتاده باشد، ولی اتفاقا نکته جالب در باره حفظ  آثار تاریخی در اصفهان و حتی نامگذاری اماکن و خیابانها در این شهر این است که معمولا مسؤولان در این باره با وسعت نظر برخورد می کنند. به عنوان مثال در شهر اصفهان خیابانی به نام خاندان شافعی مذهب آل خجند است و نمونه هایی از این دست کم نیست. بر این اساس مناسب است که در باره احیا و یا حداقل حفظ مقبره خواجه نظام الملک نیز توجه لازم صورت پذیرد. باید پذیرفت که برای حفظ یا احیای یک اثر تاریخی لازم نیست با مشی و مرام صاحب آن موافق باشیم. حفظ بناهای تاریخی موضوعی دینی یا مذهبی نیست؛ یک فعالیت فرهنگی و تاریخی است. تنها باید با همین چشم به آن نگریست.      

 

/ 5 نظر / 11 بازدید
هاشمی

سلام موفق باشيد. مشهد تشريف آورديد سری به دوستان قديمی هم بزنيد

نزهت مهاجرنسب

با سلام خدمت استاد گرامی و محترم چقدر غیبتتان طولانی شد . وبلاگ تمیزو مرتب و قشنگی دارید.وبلاگ بچه گانه من هم قابل نیست .ولی خوشحال می شوم سر بزنید. سپاسگزارم

سلمان

از ذکر اين تذکر سپاس گزارم. اگر صلاح می دانيد از طريق دانشگاه هم پيگيری کنيد.

zahra nuruzi

سلام.درتکميل فرمايش جناب عالی بايد بگويم که ازين نمونه ها در کشور مابسيار است.مثلا گورستان ظهيرالدوله در تهران که برخی ارامگاههای ان تبديل به مرغ دانی يا کبوتر خانه شده است.؟؟؟؟!!!!!!...

بنجامین

سفر خوش و ته مانده ی خانه ی جلال آل احمد نیز به نابودخانه ی تاریخ سپرده شد و هم چنین قبرستان فیروز آبادی نیز دیگر نیست